Budzik dzwoni, ale Ty – mimo pełnej nocy snu – nie możesz się podnieść z łóżka. Przez cały dzień marzysz tylko o drzemce, a Twoje ciało wydaje się działać w trybie oszczędzania energii. Znasz to uczucie? Jeśli cierpisz na Hashimoto, przewlekłe zmęczenie może być Twoim codziennym towarzyszem. Nie chodzi tu o zwykłe znużenie po intensywnym dniu, lecz o głęboki brak energii, który utrudnia codzienne funkcjonowanie i odbiera radość życia. To niejednokrotnie pierwszy, a zarazem najbardziej uciążliwy objaw przewlekłego autoimmunologicznej zapalenia tarczycy. Hashimoto wpływa nie tylko na hormony, ale także na cały organizm – metabolizm, układ nerwowy, odporność i psychikę. Dlaczego osoby z Hashimoto odczuwają tak silne zmęczenie? Jak skutecznie pokonać to wyczerpanie?
Czym jest przewlekłe zmęczenie?
Stan przewlekłego zmęczenia to długotrwałe osłabienie organizmu, które nie mija mimo odpoczynku czy snu. Objawia się nie tylko fizycznym brakiem energii do działania, ale również psychicznym przeciążeniem, znacząco ograniczającym komfort życia i codzienną sprawność.
Osoby doświadczające chronicznego zmęczenia często mają trudności z utrzymaniem koncentracji, cierpią na zaburzenia snu i odczuwają różnego rodzaju bóle. Przyczyny mogą być złożone – od schorzeń somatycznych, przez stres, aż po nadmierne obciążenie obowiązkami – najważniejsze jest szybkie rozpoznanie problemu i dobranie skutecznych metod terapii. Dzięki temu możliwe jest odzyskanie równowagi i powrót do aktywnego życia. I chociaż teraz może Ci się wydawać, że to nierealne – naprawdę da się wyjść z tego stanu i poczuć się lepiej!
Zmęczenie w Hashimoto – główny objaw
Jednymi z najczęściej występujących objawów u osób cierpiących na Hashimoto są problemy z utrzymaniem prawidłowej masy ciała oraz nieustanne uczucie zmęczenia. Często występuje także nadmierna senność. Zmęczenie w przebiegu tej choroby nie musi wynikać ani z braku snu, ani z dużego wysiłku fizycznego czy umysłowego.
U osób z Hashimoto obserwuje się spowolnione działanie mięśni, serca oraz funkcji mózgu, co przekłada się na ograniczenie zdolności do wysiłku. Dzieje się tak dlatego, że hormony tarczycy – tyroksyna (T4) i trójjodotyronina (T3) – które w tej chorobie produkowane są w mniejszych ilościach, pełnią funkcję w regulowaniu tempa metabolizmu.
Warto również zaznaczyć, że niedoczynność tarczycy często wiąże się z obniżonym nastrojem i epizodami depresyjnymi. Co ciekawe, objawy depresji mogą występować nawet przy prawidłowych stężeniach hormonów we krwi, co sugeruje, że mechanizmy odpowiedzialne za pogorszenie nastroju mogą być częściowo niezależne od aktualnego poziomu hormonów.
Choroba Hashimoto czy zespół przewlekłego zmęczenia?
Z uwagi na częściową zbieżność objawów, choroba Hashimoto bywa czasem mylona z zespołem przewlekłego zmęczenia (ang. chronic fatigue syndrome – CFS), co może prowadzić do postawienia niewłaściwej diagnozy. Zespół ten charakteryzuje się utrzymującym się przez minimum sześć miesięcy wyczerpaniem, któremu często towarzyszą takie symptomy jak uporczywy kaszel, ból gardła, obrzęk węzłów chłonnych, bóle stawów i mięśni, a także zaburzenia snu w postaci nadmiernej senności lub bezsenności.
U niektórych osób z CFS wyniki badań hormonalnych mogą przypominać pewne cechy łagodnej niedoczynności tarczycy – przede wszystkim obniżony poziom wolnej trójjodotyroniny (fT3) przy zachowanym prawidłowym TSH i fT4 – co dodatkowo komplikuje rozpoznanie.w.
Z dostępnych danych wynika, że największą grupę ryzyka stanowią kobiety w wieku 20–40 lat, aktywne zawodowo. Przyczyny rozwinięcia zespołu przewlekłego zmęczenia pozostają nie do końca wyjaśnione, jednak naukowcy wskazują na wiele możliwych czynników: infekcje wirusowe, predyspozycje genetyczne, zaburzenia psychiczne, nieprawidłowości w działaniu układu odpornościowego oraz zakłócenia hormonalne. Osoby cierpiące na CFS często ograniczają aktywność ruchową, co może prowadzić do przybierania na wadze – jednego z częstych objawów obserwowanych również u pacjentów z Hashimoto.
Monitoruj stan tarczycy
Regularna kontrola poziomu hormonów tarczycy oraz właściwie dobrana terapia hormonalna mogą znacząco ograniczyć uczucie zmęczenia i senności u chorych na Hashimoto.
Równie istotną rolę odgrywa diagnostyka laboratoryjna, obejmująca oznaczenie stężenia żelaza, ferrytyny, glukozy i kortyzolu. Parametry te są ważne w ustalaniu źródeł zmęczenia u osób zmagających się z Hashimoto. Niedobory żelaza i ferrytyny mogą prowadzić do niedokrwistości, która dodatkowo nasila uczucie osłabienia. Kontrola poziomu glukozy pomaga z kolei w ocenie gospodarki węglowodanowej, a kortyzol – jako hormon stresu – wpływa na reakcje fizjologiczne, które również mogą przyczyniać się do zmęczenia.
Dzięki regularnemu monitorowaniu tych wskaźników możliwe jest skuteczniejsze łagodzenie objawów i poprawa jakości życia pacjentów.
Czy picie kawy to dobry sposób na pokonanie zmęczenia?
Kofeina należy do najczęściej stosowanych przez konsumentów substancji stymulujących układ nerwowy, znana ze swojego szybkiego, lecz krótkotrwałego działania pobudzającego. Niestety, jej nadmierne spożycie może nieść ze sobą niepożądane konsekwencje.
Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej na temat spożycia kawy w Hashimoto, przeczytaj artykuł: Picie kawy w Hashimoto – czy można ją pić bez obaw?
Jak radzić sobie ze zmęczeniem chorując na Hashimoto?
Objawy zmęczenia przy Hashimoto są uciążliwe, jednak poza farmakologią istnieją także inne sposoby na poradzenie z tym objawem choroby.
Odpowiednia dieta
Odpowiednio dobrany sposób żywienia ma ogromne znaczenie w redukowaniu nadmiernego zmęczenia. U osób z Hashimoto, które zmagają się z udokumentowanymi nietolerancjami pokarmowymi, można rozważyć eliminację produktów potencjalnie wywołujących stan zapalny – takich jak gluten czy laktoza – jedynie w przypadkach, gdy jest to uzasadnione medycznie i po konsultacji ze specjalistą.
Wprowadzenie do codziennych posiłków żywności bogatej w witaminy, minerały i przeciwutleniacze sprzyja poprawie kondycji organizmu i wspiera go w walce z przewlekłym zmęczeniem. Warto również wprowadzić do swojej diety produkty o niskim indeksie glikemicznym (<55) jak np. warzywa, owoce jagodowe, gruboziarniste kasze, dziki ryż, brązowy ryż oraz nasiona roślin strączkowych.
Zdrowy sen
Dla osób cierpiących na Hashimoto oraz niedoczynność tarczycy sen jest niezwykle ważny w regeneracji organizmu. Jeśli w ciągu dnia odczuwasz wyraźne zmęczenie, nie wahaj się zrobić sobie krótkiej drzemki. Niewskazane jest natomiast skracanie czasu Utrzymanie regularnego rytmu dobowego i zapewnienie sobie minimum ośmiu godzin nieprzerwanego snu każdej nocy może znacząco poprawić samopoczucie i poziom energii.
Stres i regularna aktywność fizyczna
Systematyczne podejmowanie umiarkowanej aktywności fizycznej – na przykład w postaci jogi, pilatesu, basenu lub codziennych spacerów – może przyczynić się do złagodzenia uczucia zmęczenia. Równie istotne jest skuteczne zarządzanie stresem, który często pogarsza przebieg choroby i może prowadzić do stanu wyczerpania organizmu. Włączenie do codziennej rutyny metod relaksacyjnych, takich jak medytacja czy ćwiczenia oddechowe, może wspierać walkę z brakiem energii i nadmierną sennością i poprawiać ogólne samopoczucie.
Aby dowiedzieć się więcej na temat znaczenia aktywności fizycznej, przeczytaj artykuł: Dlaczego ruch jest tak ważny przy chorobie Hashimoto?
Nawodnienie
U osób zmagających się z Hashimoto odpowiednie nawodnienie organizmu odgrywa istotną rolę. Nawet niewielkie odwodnienie może zwiększyć odczuwanie zmęczenia, które i tak często towarzyszy tej chorobie. Picie odpowiedniej ilości wody wspiera metabolizm oraz ułatwia transport niezbędnych składników odżywczych, co jest szczególnie ważne przy osłabionej pracy tarczycy. Dodatkowo prawidłowy poziom nawodnienia korzystnie wpływa na funkcjonowanie układu nerwowego i może łagodzić odczuwanie zmęczenia w ciągu dnia, co jest szczególnie istotne u osób z Hashimoto, u których spowolnione procesy metaboliczne mogą nasilać uczucie osłabienia.
Suplementacja
Osoby zmagające się z chorobą Hashimoto często doświadczają przewlekłego zmęczenia, którego źródłem mogą być nie tylko zaburzenia hormonalne, ale również niedobory witamin i minerałów. Jednym z najważniejszych składników wspierających organizm w walce z osłabieniem jest witamina D. Odpowiada ona za wiele funkcji metabolicznych i immunologicznych, a jej odpowiedni poziom może przyczynić się do poprawy samopoczucia i redukcji uczucia zmęczenia. Rekomenduje się, aby dorośli dostarczali dziennie od 1000 do 2000 j.m. tej witaminy – szczególnie w miesiącach o niskim nasłonecznieniu. Optymalny zakres stężenia witaminy D we krwi to 30–50 ng/mL.
Równie ważne w kontekście przewlekłego zmęczenia są witaminy z grupy B, które pełnią istotną funkcję w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego. Ich niedobór może objawiać się sennością, zaburzeniami nastroju, trudnościami z koncentracją i spadkiem energii. W przypadku choroby Hashimoto zapotrzebowanie na witaminy z tej grupy wzrasta, szczególnie w sytuacjach stresowych – często towarzyszących początkom choroby autoimmunologicznej.
Szczególną uwagę warto zwrócić na witaminę B1 (tiaminę), której deficyt może prowadzić do zmęczenia, apatii, problemów trawiennych oraz niskiego ciśnienia. Uzupełnienie diety w suplement zawierający witaminę B1 może poprawić poziom energii i chęć do działania.
Ciągłe zmęczenie u pacjentów z chorobą Hashimoto – podsumowanie
Zmęczenie w Hashimoto to coś znacznie więcej niż chwilowy spadek formy — to przewlekłe osłabienie, które wpływa na różne aspekt życia. Choć może się wydawać, że jest to nieodłączny element choroby autoimmunologicznej tarczycy, w rzeczywistości można skutecznie sobie z tym radzić.”
Kluczowe znaczenie ma kompleksowe podejście: odpowiednio dobrane leczenie hormonalne, regularne monitorowanie poziomu hormonów tarczycy oraz diagnostyka niedoborów. Równocześnie warto zadbać o odpowiedni styl życia – zdrową, przeciwzapalną dietę, prawidłowe nawodnienie, aktywność fizyczną i odpoczynek. Nie bez znaczenia pozostaje również umiejętność radzenia sobie ze stresem i zapewnienie organizmowi wysokiej jakości snu. Zastosowanie suplementacji może okazać się istotnym wsparciem w przywracaniu równowagi energetycznej i poprawie funkcjonowania układu nerwowego. Każdy organizm reaguje inaczej, dlatego warto działać pod opieką dietetyka i lekarza i słuchać sygnałów płynących z własnego ciała.
Hashimoto nie musi odbierać Ci energii do życia. Przy odpowiednim wsparciu i świadomym podejściu możesz odzyskać siły, koncentrację i dobre samopoczucie — dzień po dniu wracając do siebie.
Bibliografia:
- Raizen, D. M., Mullington, J., Anaclet, C., Clarke, G., Critchley, H., Dantzer, R., Davis, R., Drew, K. L., Fessel, J., Fuller, P. M., Gibson, E. M., Harrington, M., Ian Lipkin, W., Klerman, E. B., Klimas, N., Komaroff, A. L., Koroshetz, W., Krupp, L., Kuppuswamy, A., Lasselin, J., … Craig Heller, H. (2023). Beyond the symptom: the biology of fatigue. Sleep, 46(9).
- Szwajkosz K., Wawryniuk A., Sawicka K., Łuczyk R., Tomaszewski A., Niedoczynność tarczycy jako skutek przewlekłego autoimmunologicznego zapalenia gruczołu tarczowego., Journal of Education, Health and Sport, 2017.
- Ruiz-Núñez B., Tarasse R., Vogelaar EF., Janneke Dijck-Brouwer DA, Muskiet FAJ Higher Prevalence of „Low T3 Syndrome” in Patients With Chronic Fatigue Syndrome: A Case-Control Study.
- Angell, T.E. (2019). Thyroidectomy Improves Quality of Life and Fatigue in Patients with Hashimoto’s Disease and Persistent Symptoms Compared to Adequate Thyroid Hormone Therapy. Clinical Thyroidology, 31, 178-181.
- Guldvog, I., Reitsma, L.C., Johnsen, L. (2019). Thyroidectomy versus medical management for euthyroid patients with Hashimoto disease and persisting symptoms: a randomized trial. Annals of Internal Medicine, 170(6), 453-462.
- Hoff, G., Bernklev, T., Johnsen, L., Reitsma, L. (2024). Thyroidectomy for euthyroid patients with Hashimoto disease and persisting symptoms. Annals of Internal Medicine, 171(1), 122-130.
- Castro-Marrero, J., Sáez-Francàs, N., et al. (2017). Treatment and management of chronic fatigue syndrome/myalgic encephalomyelitis: all roads lead to Rome. British Journal of Pharmacology, 174(5), 345-369.
